Hoort een burn-out wel onder behandeling bij een psycholoog en zijn Antidepressiva een geschikte aanpak?

Oktober 2015 – door Marloes Lamers

Je voelt je al maanden niet lekker in je vel. Moe, prikkelbaar en alles wordt je eigenlijk te veel. Uiteindelijk zit je bij de bedrijfsarts: ‘Burnout’ is de diagnose. Ga maar eens praten bij de psycholoog, krijg je te horen. En voor je het weet, krijg je Antidepressiva voorgeschreven en moet je het ‘gewoon wat rustiger aan doen’. Burnout zorgt er voor dat mensen maanden uit de running zijn.

Zorgwekkend

De cijfers zijn zorgwekkend. Eind vorig jaar kampte een miljoen Nederlanders met een burnout. En het aantal is groeiend. Gemiddeld is iemand meer dan zes maanden uit de running. En dat is absoluut niet nodig, volgens Marcel Rijntjes, mastercoach bij AANDACHT, een organisatie uit Vaals gespecialiseerd in het coachen van mensen, teams en organisaties. Wat is er aan de hand met de hulpverlening in Nederland? Lange wachtlijsten, trage trajecten, labels die op cliënten geplakt worden om ze in een hokje te kunnen duwen en vervolgens te drogeren met Antidepressiva. Is dit menswaardig en wel zo effectief, vraagt AANDACHT zich af. Wordt er eigenlijk door zorgverlenend Nederland nog gekeken naar kwaliteit of draait het om geld?

Eigenwijs

In het Zuidlimburgse Vaals, op steenworpafstand van het hoogste punt van Nederland ligt een monumentale boerderij waar Marcel Rijntjes samen met Marloes Lamers, ook coach, burnout op een revolutionaire wijze aanpakken. Met verbluffende resultaten. Marcel en Marloes hebben enkele jaren geleden een succesvol concept ontwikkeld en hiermee de strategie voor herstel van burnout omgegooid. De aanpak is anders, flexibel en bijna eigenwijs te noemen. “Omdat wij geen standaard hanteren, maar ons juist richten op de persoon zelf.”, legt Marcel uit. Zoals een cliënt van AANDACHT het mooi omschreef: “Ik heb gekozen voor AANDACHT en niet voor de reguliere behandeling omdat ik daar al meer dan 7 jaar in behandeling ben geweest en deze behandelingen tot op heden niet geholpen hebben. Want deze behandelingen zijn standaard en niet gericht op mij als persoon en dat is bij AANDACHT juist wel.”

Hulpverlening schiet ernstig te kort

De normale gang van zaken is dat wanneer iemand uitvalt door burnout, hij veelal bij de huisarts of bedrijfsarts terecht komt die hem doorstuurt naar de psycholoog of praktijkondersteuner. Marcel: “Vervolgens wordt je geconfronteerd met drukte, wachtlijsten en als je geluk hebt krijg je twee keer per maand een afspraak van nog geen uur. Een burnout duurt dan gauw maanden tot zelfs jaren. En daarbij gaat men er van uit dat de geleverde kwaliteit voldoende is, en dat dat ook is wat de persoon nodig heeft. Een werkgever heeft zich aan de regels en zijn wettelijke verplichting gehouden en daarmee lijkt de kous af.” Onwetendheid en het vasthouden aan protocollen en standaard procedures zorgen er volgens Marcel van AANDACHT voor dat de hulpverlening in Nederland ernstig te kort schiet. Iedereen is uniek, ieder probleem is daarmee uniek en op zichzelf staand. “Dan is het toch logisch dat om tot een oplossing te komen een standaard procedure niet werkt?”, aldus Marcel. Bij AANDACHT geloven ze bij behandeling van burnout niet in een gesprek van drie kwartier met iemand één keer in de twee weken.
Marcel: “Het kan veel effectiever. Om een vergelijking te trekken: je hebt een deuk in je auto gereden. Je komt bij het schadebedrijf en een deskundige gaat naar je deuk kijken. ‘Vervelend zeg, die deuk in je auto’ krijg je dan te horen. Ja inderdaad vervelend. Ik heb er ook behoorlijk last van, roep jij. ‘Ja, dat kan ik me voorstellen dat je er last van hebt’ is de reactie die je krijgt. ‘Hoe is die deuk erin gekomen dan?’ vraagt de deskundige. En je begint te vertellen wat er is gebeurd. ‘Nou, vervelend zeg. Ik zou er wat aan doen, anders roest hij verder. Kom volgende week nog maar eens langs, dan kijken we er naar’. Nou, denk jij, dat klinkt goed. En je gaat met een goed gevoel naar huis. Je wordt immers volgende week geholpen, toch? Een week later sta je weer met je auto bij het schadebedrijf. ‘Vervelend zeg, die deuk in je auto’ is wederom de reactie die je krijgt. Ja, dat weet ik ook, roep jij ietwat geïrriteerd. Hier hebben we het toch al over gehad, denk je dan. Als je pech hebt, mag je nog eens gaan vertellen wat er precies gebeurt is. Of krijg je te horen: ‘Weet je wel dat je een deuk hebt? Daar moet je echt wel wat aan doen!’ Vervolgens krijg je allerlei tips om te voorkomen dat de deuk gaat doorroesten. En daar blijft het bij. In de hoop dat je al die tips kunt onthouden, ga je naar huis. En voor je het weet, ben je maanden verder, loopt je hoofd over van de tips en rijd je nog steeds rond met een deuk. Wat nu? Op naar een ander schadebedrijf, waar ditzelfde proces opnieuw gebeurt? Natuurlijk is deze metafoor een uit perspectief getrokken voorbeeld, maar je wilt niet weten hoe vaak we te horen krijgen dat op deze manier met de problematiek en de cliënt wordt omgegaan. En natuurlijk zijn we trots dat wij deze mensen wel op weg helpen en uit de burnout krijgen. Daarom vinden wij het nu tijd voor bewustwording bij overheid, organisaties, zorgverzekeraars, bedrijfsartsen en huisartsen dat het ook anders kan en zelfs moet. Want niet alleen de persoon met de hulpvraag wordt niet geholpen, dit kost onze maatschappij ook nog eens heel veel geld.”

Unieke combinatie

Maar wat doen jullie anders waardoor jullie wel resultaat krijgen, is gelijk de vraag. “We hebben de unieke combinatie van een traject waarbij we met de cliënt in korte tijd intensief aan het werk gaan en de mogelijkheid voor de cliënt om op onze hoeve te verblijven. Dit maakt het mogelijk dat we snel door kunnen pakken tot de essentie.” Marcel loopt ondertussen over het binnenplein van Hoeve de Linde en laat de appartementen zien: “Je wordt hier teruggeworpen op jezelf. Letterlijk doordat wij je uit je vertrouwde omgeving trekken en je hier in een appartement neerzetten. Onze cliënten zorgen voor zichzelf. Het is niet zo dat je hier in de watten wordt gelegd, gepamperd en vertroeteld zodat je met een vakantiegevoel naar huis kunt gaan. Daar geloven we niet in. Immers de werkelijkheid thuis of op het werk is heel anders. Wat je hier krijgt is inzicht in jezelf, in je gedragspatronen en antwoord op de vraag hoe je zelf die deuk uit je auto haalt. Doe daar een dosis rust en ruimte bij en de cliënt komt helemaal terug bij zichzelf.” Marcel legt uit dat door deze intensieve aanpak een burnout geen maanden duurt, maar weken. “Ons feitelijk resultaat is dat cliënten tot nu toe al na twee midweken zelf aangeven weer aan het werk te willen.”
Marcel vervolgt enthousiast: “Het doorbreken van gedragspatronen gaat gepaard met ervaring opdoen in de praktijk. Het is dus belangrijk dat je zo snel mogelijk ook weer aan het werk gaat om te ervaren hoe het nu voor je is om in het leven te staan met je nieuwe overtuigingen en dus ander, voor jou vanzelfsprekend, gedrag.” We lopen verder over het binnenplein van Hoeve de Linde naar het kantoor van AANDACHT. We komen in een warme ruimte, die rust en veiligheid uitstraalt en waar je voelt dat je tot jezelf komt als je naar binnen loopt. Een prachtig uitzicht op de vallei laat zien dat het een unieke plek is, waar deze 25 jarige organisatie zich 11 jaar geleden heeft gevestigd. De spreekruimte bevestigt dat hier anders wordt gewerkt. Een hoge tafel met barkrukken. “We hebben gekozen voor deze opzet, omdat we actief met de mensen aan de slag gaan. Door juist geen kantoorsfeer uit te stralen, voelen de mensen, die hier komen, zich heel snel op hun gemak.”

Kwaliteit is niet duurder

Op de vraag waarom Marcel juist nu de aandacht zoekt van de media omtrent het onderwerp burnout, antwoordt hij dat het veelal beschamend is wat hulpverlenend Nederland aan kwaliteit levert. “Steeds vaker hebben we mensen tegenover ons aan tafel zitten, die al voor de tweede of derde keer in een burnout zitten of die al jaren in de reguliere hulpverlening zitten, zonder resultaat. We zijn dusdanig doortastend dat we bij de eerste gesprekken al vaak op het kernprobleem zitten. En wat we dan horen is dat aan dat probleem vrij weinig aandacht is besteed of zelfs in sommige gevallen nooit ter sprake is gekomen. En dat vind ik een hele kwalijke zaak. Want dit moet organisaties en verzekeraars toch een vermogen kosten, al die mensen die overbodig te lang ziek blijven omdat ze niet de juiste hulp krijgen. En daar gaat het systeem, zoals dat hier in Nederland gehanteerd wordt, mank, vinden wij.” Marcel legt uit dat ze met dit artikel de algemene tendens willen doorbreken waarbij het voldoen aan de wettelijke verplichting boven het kiezen van kwaliteit en resultaat staat. “Terwijl kiezen voor kwaliteit en resultaat samen kan gaan met voldoen aan de wettelijke verplichting. En het bespaart op de lange termijn ook nog in kosten.”, aldus Marcel. “Stel je voor dat een bedrijf met dezelfde overtuiging bureaustoelen inkoopt. Iedereen snapt meteen dat dit niet werkt en dat het niet logisch is wanneer je bij dezelfde leverancier blijft. Maar waarom dan wel dit zo toepassen op het belangrijkste kapitaal van een organisatie: de mensen? Marloes en ik zitten in dit vak omdat we vanuit ons hart mensen helpen in datgene wat ze nodig hebben. Ik vind het erg om te moeten zeggen dat ik soms twijfel of andere hulpverleners ook op deze manier in hun werk staan.”

Bij AANDACHT zijn ze al jaren succesvol bezig mensen uit hun burnout te helpen. Veelal komen de cliënten op eigen verzoek in Vaals terecht. Waarbij uiteindelijk de werkgever het traject bekostigd, maar dat gaat volgens Marcel en Marloes niet altijd even soepel. Ze lopen regelmatig tegen de muur van standaard procedure aan waar met name bedrijfsartsen en verzekeraars zich aan vasthouden. Marcel: “We willen graag de discussie openen tussen de kracht van goede coaching en burnout. We zijn overtuigd door onze eigen resultaten dat iemand, die in een burnout zit, niet automatisch bij een psycholoog thuishoort maar juist eerder bij een goede coach die maatwerk voor de cliënt kan leveren. Het specialisme van een psycholoog is werken met gedrags- en persoonlijkheidsstoornissen. Zelden heb je bij een burnout hier mee te maken. Dus voldoe je als organisatie vooral aan de wettelijke verplichtingen of ga je voor kwaliteit om je medewerker vanuit je zorgplicht te helpen uit zijn burnout te komen?”

Terug naar het overzicht

Ik heb een vraag


Ik wil kennismaken