Wat is een burn-out en hoe ontstaat het?

Wat is een burn-out? en Hoe ontstaat een burn-out? zijn twee belangrijke vragen, die we hier gaan beantwoorden. Met deze informatie willen we jou meer inzicht geven in wat een burn-out lichamelijk en geestelijk met iemand doet. Zo begrijpen jij en je omgeving beter wat er aan de hand is.

Wat is een burn-out …

Een burn-out is een overbelast stress systeem, waardoor je hormoonhuishouding uit balans raakt en je lijf je letterlijk stil zet. Je kan niet meer, zelfs opstaan voelt al als teveel moeite. De vraag “wat is een burn-out” en “hoe ontstaat het?” kun je het beste uitleggen door een vergelijking. Wat er met je gebeurt, kun je het beste vergelijken met de bekende emmer die overloopt. Als je de emmer niet op tijd leeggooit, loopt hij uiteindelijk over. En de emmer loopt vol door stress, verwachtingen van buiten, het “moeten”, tegenslagen etc.

Ontspanning, hobby’s, sportactiviteiten, voldoening halen uit wat je doet, al deze elementen zorgen ervoor dat de emmer gewoon weer lekker leegloopt. Maar als de stress de overhand krijgt en je zelfs voor ontspanning geen tijd meer hebt (en eigenlijk neemt) verdwijnt ook nog eens de voldoening die je er altijd bij hebt gevoeld. En zo loopt de emmer langzaam vol…

Wat zorgt voor de nodige stress? Een hoge mate van beschikbaarheid en verantwoordelijkheidsgevoel. En met beschikbaarheid bedoelen we: anderen die een beroep op je doen (of dit nu werk of privé is, of zelfs beiden) en jij die altijd klaar staat om te doen wat er van je gevraagd wordt.

…de definitie van een burn-out…

De oorzaak waarom de emmer overloopt, is voor iedereen anders. Een burn-out is altijd persoonlijk. Het zijn je overtuigingen die ervoor zorgen dat de emmer vol kan lopen. Het is je grote mate aan verantwoordelijkheidsgevoel, het goed willen doen voor de ander, de overtuiging dat als jij het doet het tenminste ook goed gebeurt, en al deze elementen waarbij je met iedereen rekening houdt, behalve jezelf.

De WHO beantwoordt de vraag “wat is een burn-out” in de “International Classification of Diseases (ICD-11)”. Volgens hen is burn-out  een werkfenomeen, dat zich kenmerkt door een gevoel van uitputting, en geen medische aandoening.

Deze benadering past bij de Nederlandse kijk op burn-out, waarbij niet de zorgverzekering maar de werkgever, volgens de wet verbetering poortwachter, verantwoordelijk wordt gemaakt voor de preventie en het herstellen van burn-out.

…wie is gevoelig voor burn-out…

Mensen die in een burn-out terecht komen zijn juist heel gedreven en enthousiast met een grote mate aan verantwoordelijkheids- en plichtgevoel. Dit zorgt ervoor dat de emmer vol begint te lopen.

 ‘You have to be on fire to burn out’.

Het zijn mensen, die voor een organisatie “goud waard” zijn. Je hoeft maar een halve vraag te stellen en zij zijn vaak al onderweg om het antwoord te leveren. Ze doen vol overtuiging en passie hun werk. Proactief en altijd druk om maximaal resultaat te bereiken. Vaak ten koste van zichzelf. De grens aanvoelen en daar naar handelen, is niet hun prioriteit en soms ook lastig. Als eerste worden de leuke dingen zoals afspreken met vrienden, sporten etc aan de kant geschoven… Dan is het vaak te laat en kunnen ze, voor hun gevoel, ook niet meer terug.

…wat zijn de burn-out kenmerken?

Heb jij een hoog verantwoordelijkheidsgevoel en ben je gevoelig voor verwachtingen, die je worden opgelegd? Kun je moeilijk ‘Nee’ zeggen? Heb je moeite met je grens aan te geven? Herken je eigenlijk wel je eigen grens? Is het voor jou lastig om prioriteiten te stellen. Pieker je continu over alles wat nog zou moeten? Vind je het belangrijk wat een ander van jouw resultaat vindt? Ligt er voor jouw gevoel voortdurend druk op je?

Als je de meeste vragen met ‘Ja’ kunt beantwoorden, dan heb je kenmerken van iemand, die gevoelig is voor een burn-out.

Wees gerust! Dat je deze kenmerken hebt, hoeft niet te zeggen dat je een burn-out hebt of krijgt. Wel heb je een verhoogde kans. Wees dus alert op de symptomen bij burn-out. Wil je weten hoe je zelf scoort op een burn-out, doe dan de test.

Hoe ontstaat een burn-out…

‘Wie zich goed voelt, presteert beter. Wie beter presteert, voelt zich ook goed.’

Hoge werkdruk en stress kunnen een positieve invloed hebben op hoe jij je voelt. Houdt de druk te lang aan, dan ligt het gevaar van burn-out op de loer. Het lichaam maakt dan niet meer voldoende endorfine aan. Er zit een overschot aan cortisol in je systeem. Endorfine heb je nodig om de stress aan te kunnen. Dat heet ‘coping’.

…burn-out begint bij een tekort aan endorfine…

Endorfine wordt aangemaakt door te bewegen en te sporten, maar ook door de voldoening te voelen bij de dingen, die je doet. Het bekende trotse gevoel dat we allemaal wel eens ervaren. Op het moment dat jij je niet meer tevreden voelt, of dit nu komt doordat je hoge eisen stelt aan jezelf of dat je omgeving dit doet, komt de aanmaak van endorfine in gevaar.

Ontevredenheid zorgt ervoor dat je harder gaat werken en nog beter je best gaat doen. In het begin kost dat weinig moeite, maar uiteindelijk lukt dat steeds minder. De kwaliteit van je werk gaat achteruit Als gevolg daarvan ga je nog harder werken. Leuke dingen zoals sporten en afspreken met vrienden laat je steeds meer schieten. Interne frustratie hoopt zich op. Je voelt en krijgt steeds minder erkenning.

Hierdoor neemt de stress verder toe. Er is steeds meer endorfine nodig om te kunnen blijven functioneren, maar je lichaam maakt het niet meer aan. Als reactie hierop maakt je lichaam meer cortisol aan: het hormoon dat ervoor zorgt dat je stress aankunt. Het gevolg: je bent in een negatieve spiraal terechtgekomen.

…je potje energie raakt op…

Stress voelt in één keer niet meer ‘prettig’. Het is een muur, die op je afkomt. Je potje energie raakt langzaam op doordat er meer cortisol aangemaakt moet worden. Hierdoor raakt de glucoseopname in je hersenen ontregelt. Jouw hersenen raken als het ware oververhit. In recente studies wordt beweerd dat er een ‘neuroinflammatie’ optreedt: een ontsteking in je hersenen; een burn-out. Dit verklaart ook waarom je moeite hebt om iets te onthouden en dus vergeetachtig wordt. Je kortetermijngeheugen raakt beschadigd.

…je voelt je depressief…

Te hoge cortisol ontregelt ook nog eens de aanmaak van serotonine. Dit is het stofje dat je blij maakt en je het gevoel geeft dat je de wereld aan kunt – je natuurlijke Antidepressiva. Door te weinig serotonine kun je depressieve gevoelens krijgen en depressief lijken. En dan wordt burn-out al gauw verward met een depressie. In het ergste geval krijg je zelfs Antidepressiva voorgeschreven. Onnodig! De symptomen worden bestreden en daar ben jij zeker niet mee geholpen. Sterker nog, je burn-out kan dan juist langer gaan duren dan nodig.

…en je slaapt slecht…

Doordat je minder serotonine aanmaakt, wordt er ook minder melatonine aangemaakt. Dit is het slaaphormoon dat je lichaam nodig heeft om tot rust te komen. Voor je gevoel sta je constant ‘AAN’. Je komt niet in slaap en bent vroeg wakker. Hoe meer je focust op het niet kunnen slapen, des te erger wordt het. Daardoor voel je je lusteloos, onrustig, uit balans en chronisch moe.

Wil je weten of jij gevoelig bent voor een burn-out?

…herken de burn-out symptomen …

Symptomen bij burn-out zijn tweeledig. Zij manifesteren zich zowel mentaal als lichamelijk. Ook al kunnen de symptomen per persoon verschillen, zijn er toch een aantal typische burn-out signalen.

Denk hierbij aan een kort lontje, vermoeidheid, slecht kunnen concentreren, verminderde eetlust en slecht slapen.
Maar ook lichamelijke symptomen zoals hartkloppingen, een zere rug en maag-/darm klachten komen regelmatig voor. Naarmate iemand te lang door blijft lopen met burn-out zorgt het lichaam er uiteindelijk voor dat de persoon tot rust gedwongen wordt. Het lichaam schopt je uiteindelijk onderuit.

…groot verschil met depressie en overspannen…

Bij de vraag “wat is een burn-out” mag de uitleg over het verschil met depressie en overspannen niet ontbreken.

Iemand met een burn-out wil wel, maar kan niet door gebrek aan energie.
Iemand met een depressie zou wel kunnen, maar wil niet. Het leven is het niet waard.

Een persoon met een burn-out is ’s morgens actiever en ’s avonds uitgeteld. Heeft iemand een depressie, dan komt diegene moeilijk uit bed en wordt juist ’s avonds actiever. Bij een burn-out kan iemand wel blij worden van andere dingen in het leven. Iemand met een depressie voelt overal negatieve stemming over. De oorzaak van burn-out ligt in een langdurige chronische overbelasting. Bij depressie is de oorzaak vaak onduidelijk en is meestal ook erfelijk.

Laat je dus niet ‘zomaar’ een depressie aanpraten en ben voorzichtig met Antidepressiva. De meeste huisartsen herkennen en erkennen burn-out steeds beter, wat ervoor zorgt dat je samen met je huisarts de juiste burn-out behandeling kunt kiezen.

…let op met medicatie bij burn-out…

Antidepressiva en andere medicatie zoals Oxazepam werken niet bij burn-out, aangezien het niet gaat om een lichamelijke aandoening maar om een verstoord stress systeem. Toch zien we dat regelmatig antidepressiva “off-label” worden voorgeschreven.
Het is alsof je met elk pilletje een handdoeken rond de emmer legt. De vloer lijkt droog, je hebt er op het eerste oog geen last meer van, maar laat een ding duidelijk zijn… De emmer loopt nog steeds over!

Medicatie bij burn-out heeft dan ook absoluut geen effect. Sterker nog, je hebt een grote kans op verslaving en bent, doordat je gevoelens onderdrukt worden slecht of zelfs helemaal niet coach-baar!

…duurzaam burn-out herstel…

Een belangrijke vraag naast, “Wat is een burn-out”, is “Hoe herstel ik van een burn-out?” oftewel, hoe zorg ik er voor dat mijn emmer niet volloopt?

Een burn-out vraagt daarom juist om een specialistische aanpak. Uit ervaring weten we dat veel trajecten onnodig lang duren en niet het gewenste resultaat geven. Dit komt doordat de oorzaak van de burn-out in de diepte niet wordt aangepakt, want het gaat er niet om de stress te vermijden en leren ‘nee’ te zeggen.

…alleen met specialistische aanpak!

Waar het juist om gaat, is dat je vanuit zelfbeschikking je eigen verantwoordelijkheid voelt en je grens en dat je dit vanuit verbinding duidelijk kan maken richting je omgeving. De stress en de verwachtingen die andere je opleggen, kunnen we niet wegnemen. Het is makkelijker om jezelf daarin te veranderen in plaats van proberen je omgeving te beheersen. Want ook dat leidt uiteindelijk (weer) tot een burn-out. Door het probleem bij de wortel aan te pakken, verander je daadwerkelijk jezelf en je levenshouding. Zodat je vanuit je eigen kracht in de wereld staat en blijft staan, onder welke druk van buitenaf dan ook.

Belangrijk bij de behandeling van een burn-out is dat bestaande patronen worden doorbroken. En dat kan, maar alleen met de juiste hulp. Pas dan krijg je de controle terug over jezelf en ontstaat weer het gevoel van voldoening, die je nodig hebt voor de aanmaak van endorfine. Je hebt je leven weer in de hand. En je komt nooit meer in een burn-out terecht (de kans op terugval is bij ons <1%).

Heb jij last van een burnout? Doe hier de test!

Vind je weg op onze site

Wat is een burnout?

burnout symptomen foto

Ik heb een burnout

foto burnout herstel

Hoe wij je gaan helpen

burnout behandeling afbeelding

Het Burnout Centrum

afbeelding burnout behandeling

Lees hier onze recente blogs

Onthaasten? Verlaag je maximum snelheid!

Onthaasten? Verlaag je maximum snelheid!

Vanaf 16 maart 2020 is het definitief: de maximum snelheid op Nederlandse snelwegen gaat van 130 naar 100 km/uur.
Niet alleen op de snelweg maar ook in het (bedrijfs-) leven zitten veel mensen met plankgas op de linker baan…

Lees meer
Burn-out BN’ers – in de wurggreep van succes

Burn-out BN’ers – in de wurggreep van succes

Op dit moment lezen we bijna dagelijks in de media over de toestand van Jan Smit en Marco Borsato. Twee BN’ers, die allebei kampen met burn-out. Dit is geen nieuw fenomeen in de showbiz. Eind 2018 maakte Robbert van de Corput alias Hardwell bekend voor onbepaalde tijd...

Lees meer
Ik heb een vraag


Ik wil kennismaken