Wat is een burnout en hoe ontstaat het?

Wat is een burnout? en Hoe ontstaat een burnout? zijn twee belangrijke vragen die we hier gaan beantwoorden. Met deze informatie willen we jou meer inzicht geven in wat een burnout lichamelijk en geestelijk met iemand doet. Zo begrijpen jij en je omgeving beter wat er aan de hand is.

Wat is een burnout …

Volgens ons is een burnout een overbelast stress systeem.
Vergelijk het eens met een beker. Deze beker heeft onderin een gaatje waardoor de vloeistof (stress, “moeten”, negativiteit) kan wegvloeien. Het gaatje staat voor ontspanning, hobby’s, sport – activiteiten waarvan iemand energie krijgt. Normaal gesproken is er dus een goede balans tussen wat er boven in komt en beneden weer wegvloeit.

Door een hoge mate van beschikbaarheid en verantwoordelijkheidsgevoel kan het gebeuren dat het gaatje verder naar boven verschuift en kleiner wordt. Er blijft dus steeds meer in de beker zitten, de vloeistof kan er minder goed uit. Hierdoor is er minder ruimte voor extra stress. Als er dan boven meer ingaat (extra taken, tijdsdruk, gebrek aan autonomie), raakt de beker snel vol, aangezien er al een hoeveelheid “standaard stress” inzit. De ruimte om te bufferen gaat verloren. Uiteindelijk loopt de beker over…

De oorzaak waarom de beker overloopt, is voor iedereen anders. Een burnout is volgens ons altijd persoonlijk. De overtuigingen die ervoor zorgen dat het gaatje vernauwd en verschuift zijn individueel en karakter afhankelijk. De druk op het systeem, dus de hoeveelheid die boven in de beker gaat, is vaak wel werk gerelateerd of een combinatie van de werk en privé omstandigheden.

De WHO beantwoordt de vraag “wat is een burnout” in de “International Classification of Diseases (ICD-11)”. Volgens hen is burnout  een werkfenomeen, dat zich kenmerkt door een gevoel van uitputting, en geen medisch aandoening.

Deze benadering past bij de Nederlandse kijk op burnout, waarbij niet de zorgverzekering maar de werkgever, volgens de wet verbetering poortwachter, verantwoordelijk wordt gemaakt voor de preventie en het herstellen van burnout.

…wie is gevoelig voor burnout…

Mensen die in een burnout terecht komen zijn juist heel gedreven en enthousiast met een grote mate aan verantwoordelijkheids- en plichtgevoel. Dit zorgt ervoor dat het gaatje in de beker steeds meer naar boven schuift.

 ‘You have to be on fire to burn out’.

Het zijn mensen, die voor een organisatie “goud waard” zijn. Je hoeft maar een halve vraag te stellen en zij zijn vaak al onderweg om het antwoord te leveren. Ze doen vol overtuiging en passie hun werk. Proactief en altijd druk om maximaal resultaat te bereiken. Vaak ten koste van hunzelf. De grens aanvoelen en daar naar handelen, is moeilijk. Als eerste worden de leuke dingen zoals afspreken met vrienden, sporten etc aan de kant geschoven… Hierdoor wordt het gaatje in de beker steeds kleiner. Dan is het vaak te laat en kunnen ze, voor hun gevoel, ook niet meer terug.

…wat zijn de kenmerken?

Heb jij een hoog verantwoordelijkheidsgevoel? Ben je gevoelig voor verwachtingen, die je worden opgelegd? Kun je moeilijk ‘Nee’ zeggen? Heb je moeite met je grens aan te geven? Herken je eigenlijk wel je eigen grens? Is het voor jou lastig om prioriteiten te stellen. Ben je continu bezig in je hoofd met alles wat nog zou moeten? Vind je het belangrijk wat een ander van jouw resultaat vindt? Ligt er voor jouw gevoel voortdurend druk op je?

Als je de meeste vragen met ‘Ja’ kunt beantwoorden, dan heb je kenmerken van iemand die gevoelig is voor een burn-out.

Wees gerust! Dat je deze kenmerken hebt, hoeft niet te zeggen dat je een burn-out hebt of krijgt. Wel heb je een verhoogde kans. Wees dus alert op de symptomen bij burn-out.

Hoe ontstaat een burnout…

“Wie zich goed voelt, presteert beter. Wie beter presteert, voelt zich ook goed.”

Hoge werkdruk en stress kunnen een positieve invloed hebben op hoe jij je voelt. Houdt de druk te lang aan, dan ligt het gevaar van burn-out op de loer. Het lichaam maakt dan niet meer voldoende endorfine aan. Endorfine heb je nodig om de stress aan te kunnen. Dat heet ‘coping’. Het gaatje in de beker wordt kleiner.

…het begint bij een tekort aan endorfine…

Hoe ontstaat een burnout?
Endorfine wordt aangemaakt door te bewegen en te sporten, maar ook door de voldoening te voelen bij de dingen, die je doet. Het bekende trotse gevoel dat we allemaal wel eens ervaren. Op het moment dat jij je niet meer tevreden voelt, of dit nu komt doordat je hoge eisen stelt aan jezelf of dat je omgeving dit doet, komt de aanmaak van endorfine in gevaar.

Ontevredenheid zorgt ervoor dat je harder gaat werken en nog beter je best gaat doen. In het begin kost dat weinig moeite, maar uiteindelijk lukt dat steeds minder. Dit is het gaatje, dat steeds vaker omhoog schuift. De kwaliteit van je werk gaat achteruit Als gevolg ga je nog herder werken. Je laat leuke dingen schieten, zoals sporten. Interne frustratie hoopt zich op. Je voelt en krijgt steeds minder erkenning. Hierdoor neemt de stress verder toe. Je hebt steeds meer endorfine nodig om te kunnen blijven functioneren, maar je lichaam maakt het niet meer aan. Als reactie hierop maakt je lichaam meer cortisol aan: het hormoon dat ervoor zorgt dat je stress aankunt. Je bent in een negatieve spiraal terechtgekomen.

…je potje energie raakt op…

Stress voelt in één keer niet meer ‘prettig’. Het is een muur, die op je afkomt. Je potje energie raakt langzaam op doordat er meer cortisol aangemaakt moet worden. Hierdoor raakt de glucoseopname in je hersenen ontregelt. Je hersenen raken als het ware oververhit. In recente studies wordt beweerd dat er een ‘neuroinflammatie’ optreedt: een ontsteking in je hersenen. Een burnout. Dit verklaart ook waarom je moeite hebt om iets te onthouden en dus vergeetachtig wordt. Je kortetermijngeheugen raakt beschadigd.

…je voelt je depressief…

Te hoge cortisol ontregelt ook nog eens de aanmaak van serotonine. Dit is het stofje dat je blij maakt en je het gevoel geeft dat je de wereld aan kunt. Je natuurlijke Antidepressiva. Door te weinig serotonine kun je depressieve gevoelens krijgen en depressief lijken. En dan wordt burnout al gauw verward met een depressie. In het ergste geval krijg je zelfs Antidepressiva voorgeschreven. Onnodig! De symptomen worden bestreden en daar ben jij zeker niet mee geholpen. Je burnout kan dan juist langer gaan duren dan nodig.

…en je slaapt slecht…

Doordat je minder serotonine aanmaakt, wordt er ook minder melatonine aangemaakt. Dit is het slaaphormoon dat je lichaam nodig heeft om tot rust te komen. Voor je gevoel sta je constant ‘AAN’. Je komt niet in slaap en bent vroeg wakker. Daardoor voel je je lusteloos, onrustig, uit balans en chronisch moe.

Wil je weten of jij gevoelig bent voor een burnout?

…herken de burnout symptomen …

Symptomen bij burnout zijn tweeledig. Zij manifesteren zich zowel mentaal als lichamelijk. Ook al kunnen de symptomen per persoon verschillen, zijn er toch een aantal typische burnout signalen.

Denk hierbij aan een kort lontje, vermoeidheid, slecht kunnen concentreren, verminderde eetlust en slecht slapen.
Maar ook lichamelijke symptomen zoals hartkloppingen, een zere rug en maag-/darm klachten komen regelmatig voor. Naarmate iemand te lang door blijft lopen met burnout zorgt het lichaam er uiteindelijk voor dat de persoon tot rust gedwongen wordt. Het lichaam schopt je uiteindelijk onderuit.

…groot verschil met depressie en overspannen…

Bij de vraag “wat is een burnout” mag de uitleg over het verschil met depressie en overspannen niet ontbreken.
Iemand met een burnout wil wel, maar kan niet door gebrek aan energie. Iemand met een depressie zou wel kunnen, maar wil niet. Het leven is het niet waard.

Een persoon met een burnout is ’s morgens actiever en ’s avonds uitgeteld. Heeft iemand een depressie, dan komt diegene moeilijk uit bed en wordt juist ’s avonds actiever. Iemand met een burnout kan wel blij worden van andere dingen in het leven. Een persoon met een depressie voelt overal negatieve stemming over. De oorzaak van burnout ligt in een langdurige chronische overbelasting. Bij depressie is de oorzaak vaak onduidelijk en is meestal ook erfelijk.

Laat je dus niet ‘zomaar’ een depressie aanpraten en ben voorzichtig met Antidepressiva. De meeste huisartsen herkennen en erkennen burnout steeds beter. Dit zorgt er voor dat je samen met je huisarts de juiste behandeling kunt kiezen.

…let op met medicatie bij burnout…

Antidepressiva en andere medicatie zoals Oxazepam werken niet bij burnout, aangezien het niet gaat om een lichamelijke aandoening maar om een verstoord stress systeem. Tcoh zien we dat regelmatig antidepressiva “off-label” worden voorgeschreven.
Het is alsof je met elk pilletje een handdoeken rond de beker legt. De vloer lijkt droog, je hebt er op het eerste oog geen last meer van, maar laat een ding duidelijk zijn… De beker loopt nog steeds over!

Medicatie bij burnout heeft dan ook absoluut geen effect. Sterker nog, je hebt een grote kans op verslaving en bent, doordat je gevoelens onderdrukt worden slecht of zelfs helemaal niet coach-baar!

…duurzaam herstel alleen met specialistische aanpak!

Een belangrijke vraag naast, “Wat is een burnout”, is “Hoe herstel ik van een burnout?” oftewel, hoe krijg je het systeem van het bekertje weer in balans?

Een burnout vraagt daarom juist om een specialistische aanpak. Uit ervaring weten we dat veel trajecten onnodig lang duren en niet het gewenste resultaat geven. Dit komt doordat de oorzaak van de burnout in de diepte niet wordt aangepakt.

Hierbij is het de kunst om niet (alleen) de stress te vermijden, dus de hoeveelheid die boven in de beker gaat te verminderen, maar juist ervoor te zorgen dat het gaatje naar beneden verschuift en groter wordt. Hierdoor ben je minder gevoelig voor wat er boven in gaat, aangezien het er meteen weer uitvloeit en je genoeg volume overhoudt om ook periodes van grotere stress op te vangen.

Belangrijk bij de behandeling van een burnout is dat bestaande patronen worden doorbroken. En dat kan, maar alleen met de juiste hulp. Pas dan krijg je de controle terug over je prestaties, de voldoening die je daarbij voelt en heb je zelf de aanmaak van endorfine weer in de hand. Je komt dus nooit meer in een burnout terecht (de kans op terugval is bij ons <1%).

Heb jij last van een burnout? Doe hier de test!

Vind je weg op onze site:

Wat is een burnout?

burnout symptomen foto

Ik heb een burnout

foto burnout herstel

Hoe wij je gaan helpen

burnout behandeling afbeelding

Het Burnout Centrum

afbeelding burnout behandeling

Lees hier onze recente blogs over alles wat met burn-out te maken heeft:

Oxazepam bij burn-out – Huisarts als drugsdealer

Oxazepam bij burn-out – Huisarts als drugsdealer

Als je medicatie van de arts krijgt voorgeschreven, wees dan kritisch. Maak een goede afweging tussen “kosten en baten”. Kijk naar de gevolgen op lange termijn. En vraag eens aan je huisarts of hij zijn eigen voorgeschreven medicatie zelf zou innemen.

Lees meer
Ik heb een vraag


Ik wil kennismaken